تاریخ دراماتیک و درام تاریخی

زمینه‌ها و الزامات درام تاریخی

  1. برگ برگ تاریخ ایران سرشار از جنگ و کشت‌وکشتار و خون و خون‌ریزی‌ست. بخشی از این خون‌بازی مربوط به موقعیت سیاسی/جغرافیایی ایران است. موقعیتی که یا باعث حمله همسایگان به ایران بوده و یا شاهان ایران با فکر کشورگشایی به همسایگان‌شان هجوم برند. علاوه بر این تاریخ ایران تاریخ جباریت حاکمان مختلف از هر طایفه و نژادی‌ست. هر آن‌که بر تخت پادشاهی نشسته، خون مردمان (از صغیر گرفته تا کبیر و از مرد تا زن) ریخته و آنان را از دم تیغ گذرانده است. تاریخ ما آکنده است از نسل‌کشی‌های پی‌درپی به بهانه‌هایی که شاید امروز برای ما خنده‌دار باشد. پس پربیراه نیست اگر که بگوئیم تاریخ ما تاریخی‌ست دراماتیک!منطقه‌ی آذربایجان و مخصوصا تبریز، در این میان داستان دیگری دارد. آذربایجان به عنوان منطقه‌ای با اهمیت استراتژیک، بیش از هر منطقه‌ی دیگری در ایران، شاهد تغییر و تحولاتی اغلب خونین بوده است. به تبع همین مسئله، مردم این منطقه نه تنها از دشمنان خارجی بلکه از غضب حاکمان خود نیز در امان نبوده اند . با این حال، تمام این اتفاقات داستان‌هایی از خیانت‌ها و وفاداری‌ها، بزدلی‌ها و شجاعت‌ها، زبونی‌ها و رشادت‌ها، زیاده‌خواهی‌ها و ایثارها و قهرمانی‌ها را در برهه‌های مختلف رقم زده است که بن‌مایه‌ی تمام آن‌ها می‌تواند آبشخور نمایشنامه‌هایی تاثیرگذار باشد.

  1. تئاتر به عنوان اجتماعی‌ترین هنرها و هنری که از نزدیک‌ترین فاصله در بستری داستانی یا روایی، مخاطب را درگیر موضوعی اساسا انسانی می‌کند، بهترین محمل برای رسیدن مخاطبان به کاتارسیس است! کاتارسیس در تعریف ارسطو، به طور ساده به این معناست که مخاطب بعد از تجربه‌ی نمایش، دچار پالایش روحی/روانی می‌شود. این پالایش و تطهیر، بدین معناست که انسان‌ها(مخاطبان) بعد از مواجهه با یک اثر هنری، تعالی پیدا می‌کنند و به انسان‌هایی به مراتب بهتر بدل می‌شوند. هر چند شاید این مسئله کمی آرمان‌گرایانه باشد، ولی کسی نمی‌تواند تاثیر مثبت و سازنده‌ی آثار هنری بر بینندگان را انکار کند.
  2. درام داستان‌گو انواع و شاخه‌های مختلفی دارد که یکی از مهم‌ترین و محبوب‌ترین آن‌ها درام تاریخی‌ست. درام تاریخی علاوه بر این‌که از محتوایی بسیار دراماتیک به نام تاریخ بهره می‌برد، در عین حال، مخاطبان خود را با گذشته‌ و تاریخ پیشینیان آشنا می‌سازد.
    با این حساب، درام تاریخی، نقشی فراتر از درام معمول دارد. درام تاریخی با به نمایش گذاشتن گذشته‌های دور یا نزدیک، و با جان بخشیدن به شخصیت‌های تاریخی، مخاطبان خود را با تفسیری از رویدادهای تاریخی و شخصیت‌های تاریخی مواجه می‌کند. این تفسیر اگر توسط نویسنده‌ای متعهد نسبت به جامعه‌اش صورت بگیرد، همیشه ارتباطی با اوضاع امروز جامعه دارد. بدین معنا که نویسنده بخشی از گذشته‌ی تاریخی را در قالب درام به مخاطبان ارائه می‌کند تا در مورد  امروز حرفی زده باشد.متاسفانه از مجموعه‌ی نمایش‌هایی که در طی ۱۰/۱۵ سال اخیر در سالن‌های مختلف تئاتر تبریز به اجرا درآمده‌اند، درام تاریخی حتی ۱۰ درصد را به خود اختصاص نداده است.
    اگر به این رسالت و نقش موثر آن در اعتلای جامعه، اعتقاد داشته باشیم، لازم است که نوک تیز انتقادات را از اهالی تئاتر به سمت مسئولان فرهنگی/هنری برگردنیم چرا که آن‌ها متولیان اموری از این دست هستند. باید از آن‌ها بپرسیم که چرا اقدامی در این زمینه نکرده‌اند و اگر احیانا کاری کرده‌اند(که به نظر نمی‌رسد کرده باشند!) چرا نتایجی مثمر ثمر نداشته است؟

 

متن کامل این یادداشت را در سایت بولتن فرهنگی هنری تبریز بخوانید:کلیک کنید

یادداشت از اکبر شریعت

مطالب مرتبط موجود در وب سایت نسیم تبریز:

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *