مقدمه‌ای بر رویکرد‌ها و انواع اقتباس ادبی از تاریخ ( قسمت چهارم)

 

پتانسیل شخصیت‌های تاریخی برای آفرینش هنری/ادبی در بخش سوم از این سلسه نوشتارها کم و بیش مورد بررسی قرار گرفت. آخرین مرحله و با تاکید بر این نکته که آن‌چه مطرح شده فقط شامل بخشی از توانشهاست، نوبت بررسی پتانسیل‌های وقایع تاریخیست.

واقعه‌ی تاریخی: فرع یا اصل؟

یک واقعه‌ی تاریخی(هم‌چون یک شخصیت تاریخی) این قابلیت را دارد که در مرکز ثقل یک اثر ادبی قرار بگیرد. ولی در این مورد هم نویسنده این اختیار را دارد که آن را از مرکزیت بیرون آورد. چند و چون این رویکرد در مواردی که مطرح خواهد شد مورد بررسی قرار خواهد گرفت ولی ذکر این نکته لازم است که: بایدها و نبایدها اساسا در عالم آفرینش هنری جایگاهی ندارند.

بررسی عنصر واقعه‌ی تاریخی به عنوان منبعی برای اقتباس هنری/ادبی

الف: واقعه‌ی تاریخی و شخصیت تاریخی:

چنان که پیشتر هم اشاره شد وقایع تاریخی اغلب با نام شخصیت‌های تاریخی پیوند خورده‌اند. کودتای ۲۸ مرداد سال ۳۲ با شخصیت‌هایی هم‌چون مصدق و محمدرضا پهلوی و شعبان جعفری(بی‌مخ) ارتباطی تنگاتنگ دارد. وقایع مشروطه با شمار زیادی از اسامی گره خورده است . چه بسا در این میان نویسنده‌ای یک واقعه‌ی تاریخی را از منظر چند شخصیت تاریخی مورد مداقه قرار دهد.

ب: واقعه‌ی تاریخی بدون شخصیت تاریخی

وقایع تاریخی را نه تنها الزاما شخصیت‌های تاریخی رقم نزده‌اند بلکه حتی آن وقایعی که یک یا چند شخصیت تاریخی در مرکز آن قرار داشته‌اند، اغلب آحادی از مردمان معمولی هم در آن‌ها دخیل بوده‌اند. تاریخ نسبت به مردمان معمولی نامهربان است و معمولا برای آن‌ها شخصیتی منفرد قائل نیست و از همین رهگذر، اغلب، این مردمان را در قالب کلماتی هم‌چون: مردم، عده‌ای مرد و زن،… و یا در نهایت مرد و زن معرفی می‌کند.

پ: واقعه‌ی تاریخی و سفر در زمان:

وقایع تاریخی بر خلاف شخصیت‌های تاریخی قدرت سفر در زمان را ندارند. با این‌حال آفرینش هنری این قابلیت را دارد که در عوض ما را به روزگار واقعه‌ای تاریخی پرتاب کند. می‌توان با باز کردن دری در زیرزمین خانه‌ای قدیمی، ناگهان شخصیتی امروزی را در بطن وقایع مشروطه قرار داد؛ می‌توان در خواب و یا در رویای شخصیتی امروزی او را به خط مقدم جنگ فرستاد؛

دنیای آفرینش هنری بسیار فراخ‌ است. این دنیا منتظر نویسندگانی‌ست که قلم دست بگیرند و به کشف و شهود در آن بپردازند.
متن کامل این یادداشت را در سایت بولتن فرهنگی هنری تبریز بخوانید :

https://ebultan.com/اقتباس-تاریخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *