صمد بهرنگی

صمد بهرنگی در دوم تیر ماه سال ۱۳۱۸ هجری شمسی در محله‏ ی “چرنداب”، کوچه‏‏ “اوسکولو لر” (اسکویی ها) به دنیا آمد و در کوچه‏ “حمال‏ آباد” همان محله بزرگ شد و به دبستان رفت. پس از پایان دوره‏ سیکل اول در دبیرستان تربیت به دانشسرا رفت و ضمن تحصیل با همکاری دو نفر از دوستانش، روزنامه دیواری به نام “خنده” منتشر کرد. خنده، با مقالات طنز و کنایه، اشتباهات مسئولان دانشسرا را منعکس می‏کرد. بعدها صمد با امضای “ص.آدام” طنزنویس زبردستی شد.

صمد بهرنگی پس از اتمام دانشسرای مقدماتی به تاریخ خرداد ۱۳۳۶ هجری شمسی، با افتخار معلم روستاهای آذربایجان شد. وی فولکلور، قصه‏ ها و ترانه‏ های عامیانه مردم را از زبان روستائیان شنید و یادداشت کرد. همزمان با تحقیق در مسائل تربیتی، حقایقی در مورد آموزش و پرورش فاش کرد. ضمن تدریس و نویسندگی، ششم متوسطه را به صورت متفرقه گذراند و موفق به ورود به دانشکده‏ ادبیات تبریز شد. در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۴۰ هجری شمسی در اعتصاب معلمان نقش موثری ایفا ک

رد و در ۲۴ شهریور ۱۳۴۱ هجری شمسی، در رشته‏ زبان انگلیسی به اخذ لیسانس نائل گردید، اما همچنان در کلاس‏های اول تدریس می‏کرد. به علت برقراری رابطه‏ عاطفی شدید بین او و دانش‏ آموزان، بهرنگی را بیشتر دانش‏ آموزان صمد عمی (عمو صمد) می‏شناختند.

در سال ۱۴۲ هجری شمسی و با نوشتن اولین کتاب به نام “پاره پاره”، برای اولین بار پای صمد بهرنگی به ساواک باز شد و وی طی چند روز از خدمت منفصل گردید. “پاره پاره” مجموعه‏ ای از شعرهای آذربایجانی  با معیارها و ارزش‏های متفاوت  به امضای مستعار “ص.قارانقوش” و نشر “ابن سینا” تبریز مورد استقبال شدید فرهنگیان و دانشجویان و مردم عادی قرار گرفت.بعد از این همه صمد را شناختند و نوشته‏ های وی در مجلات و روزنامه‏ های معتبر چاپ می‏شد. صمد بهرنگی تحقیقات فراوانی در زمینه‏ زبان ترکی آذربایجانی انجام داد و دستور زبان آن را مشخص کرد.

صمد بهرنگی مبتکر روش آگاهی دادن به کودکان از طریق قصه در ایران زمین است. وی داستان‏های کودکانه را چنان زیبا و شیرین نوشت که بزرگترها نیز از خواندن قصه ‏ها می‏توانند بهره‏ مند گردند. از کتاب‏های قصه کودک بهرنگی می‏توان”اولدوز و کلاغ‏ها”، “اولدوز و عروسک سخنگو”، “کچل کفترباز”، “پسرک لبو فروش”، “ماهی سیاه کوچولو” و “تلخون” را نام برد. بهرنگی با آگاهی از این که باید مردم را نسبت به مسائل آگاه نماید، با همکاری چند تن از دوستانش، از تاریخ ۵ مهر ماه ۱۳۴۴ هجری شمسی، انتشار اولین شماره روزنامه مهد آزادی آدینه را آغاز کرد که شماره ۱۷ آن به تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۴۵ هجری شمسی توقیف شد.

 

در اواخر عمر، دست‏ خط‏ هایی به زبان ترکی در مورد افسانه‏ های آذربایجان به امانت نزد دوستش قرار داد و علت این کار تهدیدهای دائم از طرف رژیم وقت بود. مرگ صمد بهرنگی بسیار مشکوک و رازآمیز است. وی در اوایل شهریور ۱۳۴۷ هجری شمسی همراه با “حمزه فراهتی” که در آن زمان مقیم آلمان بود و در کودکی در محله “سامان میدانی” تبریز در کوچه “ایرانچیلار” ساکن بود، به مسافرت ارس رفت ولی پیکر غرق شده در آبش در روستای “شام گووالیک”، تا حوالی پاسگاه “کلاله” رفته بود. برادرش “اسد بهرنگی” و اعضای خانواده‏ اش، جسم بی‏جان وی را از ارس گرفته به تبریز آوردند و در “قبرستان امامیه تبریز” به خاک سپردند.

 

آثارخارجی برگرفته از کتاب ماهی سیاه کوچولو

 

پنج نکته در مورد صمد بهرنگی

شعر علیرضا نابدل سروده شده در رسای صمد بهرنگی در ۲۶ شهریور ۱۳۴۷

 

 

منبع: . رهنمای شهسواری، ناصر. تبریز شهر کهن تاریخ. تبریز: ۱۳۸۷٫

 

دریافت فایل برخی آثار صمد بهرنگی:

دریافت برخی آثار نگاشته شده در ارتباط با صمد بهرنگی:

منبع: وب سایت صمد بهرنگی